ADHD – zaburzenie neurorozwojowe, które można skutecznie diagnozować i leczyć

ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) to powszechne zaburzenie neurorozwojowe, występujące zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Objawia się trudnościami w koncentracji, impulsywnością i nadmierną aktywnością. ADHD nie jest wynikiem złego wychowania ani braku motywacji – ma neurobiologiczne podłoże i wpływa na wiele obszarów funkcjonowania: edukację, relacje, pracę zawodową i samoocenę.

Szacuje się, że ADHD występuje u ok. 5–7% dzieci i młodzieży oraz 2–4% dorosłych¹. U części osób objawy utrzymują się przez całe życie, choć mogą z czasem przybierać inną formę.

Podłoże neurobiologiczne

ADHD jest związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem układów neuroprzekaźnikowych – głównie dopaminergicznego i noradrenergicznego – w obszarach mózgu odpowiedzialnych za uwagę, samoregulację i planowanie. Obrazowanie mózgu (np. fMRI) wykazuje zmniejszoną aktywność kory przedczołowej, prążkowia oraz móżdżku u osób z ADHD².

Badania genetyczne sugerują wysoką dziedziczność – szacowaną na 70–80% – co oznacza, że ADHD często występuje rodzinnie³.

Obraz kliniczny

Objawy ADHD mogą się różnić w zależności od wieku i podtypu:

• Typ z przewagą zaburzeń koncentracji (częściej u dziewcząt): trudność w skupieniu uwagi, zapominanie, dezorganizacja, roztargnienie.
• Typ z przewagą nadruchliwości i impulsywności (częściej u chłopców): nadmierna aktywność ruchowa, trudność w czekaniu na swoją kolej, przerywanie innym.
• Typ mieszany – obecność wszystkich powyższych objawów.

U dorosłych objawy często obejmują trudności w organizacji czasu, problemy z kończeniem zadań, drażliwość, niską tolerancję frustracji i impulsywne decyzje⁴.

Skuteczne leczenie ADHD w proMind

Wieloletnie badania potwierdzają, że ADHD można skutecznie leczyć – choć nie „wyleczyć” w sensie całkowitego ustąpienia objawów, to odpowiednia terapia znacząco poprawia funkcjonowanie.

W proMind stosujemy podejście holistyczne i oparte na dowodach (EBM). Najczęściej stosowane metody leczenia to:

• Farmakoterapia: Przede wszystkim leki stymulujące (np. metylofenidat, lisdeksamfetamina) oraz niestymulujące (atomoksetyna, guanfacyna, wiloksazyna, centanafadyna, klonidyna), które poprawiają przekaźnictwo dopaminowe i noradrenergiczne, otwierając tzw. „okno terapeutyczne”. Są skuteczne u ok. 70–80% pacjentów⁵. W zaburzeniach współistniejących stosujemy również bupropion, modafinil.
• Terapia Instrumentalnego Wzbogacania (IE – metoda Feuersteina): Zamiast tradycyjnych treningów, stawiamy na budowanie nowych szlaków neuronalnych (neuroplastyczność) – uczymy strategii organizacji, planowania i samoregulacji poznawczej pod okiem certyfikowanego terapeuty-mediatora.
• Łagodna neurostymulacja (mikropolaryzacja mózgu tES/tDCS): Innowacyjna, całkowicie bezpieczna i nieinwazyjna metoda neuromodulacji, która w ostatnich latach zyskała niezwykle silne poparcie w badaniach klinicznych nad ADHD. Wykorzystując prąd o bardzo niskim, praktycznie nieodczuwalnym natężeniu, precyzyjnie stymulujemy obszary kory przedczołowej (odpowiedzialne m.in. za funkcje wykonawcze). Najnowsze dowody EBM wskazują, że tES skutecznie nasila neuroplastyczność, poprawia pamięć roboczą, wydłuża czas koncentracji i ułatwia hamowanie impulsywności. Zabiegi te świetnie „torują” drogę dla terapii psychologicznej i mogą stanowić bezcenne uzupełnienie optymalizacji farmakoterapii⁶.
• Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT): Techniki pomagające radzić sobie z prokrastynacją, impulsywnością i wahaniami nastroju⁷.
• Wsparcie oparte na potrzebach i psychoedukacja: Edukacja rodziny, która zwiększa zrozumienie mechanizmów ADHD i poprawia relacje domowe oraz szkolne. Odchodzimy od systemu kar na rzecz zrozumienia neurobiologii zachowania⁸.

Zawsze wskazane jest indywidualne podejście terapeutyczne – dopasowane do wieku pacjenta, nasilenia objawów i występowania ewentualnych zaburzeń współistniejących (np. depresji, lęków, w tym neuroróżnorodności i ASD).

Wnioski

ADHD to realne, dobrze poznane zaburzenie neurorozwojowe. Dzięki postępowi nauki możliwa jest jego rzetelna diagnoza oraz skuteczne leczenie, które znacząco poprawia jakość życia. W poradni proMind mamy wieloletnie doświadczenie w pracy z osobami z ADHD – zarówno dziećmi i młodzieżą, jak i dorosłymi. Zapraszamy do umówienia się na wizytę diagnostyczną.

W proMind wykorzystujemy najnowsze i najbardziej skuteczne metody terapii.

Źródła:
1. Polanczyk, G. V., et al. (2007). The worldwide prevalence of ADHD: a systematic review and metaregression analysis. American Journal of Psychiatry, 164(6), 942–948. https://doi.org/10.1176/ajp.2007.164.6.942
2. Castellanos, F. X., et al. (2002). Developmental trajectories of brain volume abnormalities in children and adolescents with ADHD. JAMA, 288(14), 1740–1748. https://doi.org/10.1001/jama.288.14.1740
3. Faraone, S. V., & Mick, E. (2010). Molecular genetics of attention deficit hyperactivity disorder. Psychiatric Clinics, 33(1), 159–180. https://doi.org/10.1016/j.psc.2009.12.004
4. Asherson, P., et al. (2016). ADHD in adults: clinical features and assessment. BMJ, 354, i3376. https://doi.org/10.1136/bmj.i3376
5. Banaschewski, T., et al. (2006). Methylphenidate in the treatment of ADHD in children and adolescents: a comprehensive review. European Child & Adolescent Psychiatry, 15(8), 476–495. https://doi.org/10.1007/s00787-006-0548-2
6. Salehinejad, M. A., et al. (2020). Transcranial Direct Current Stimulation in ADHD: A Systematic Review of Efficacy, Safety, and Protocol-induced Electrical Field Modeling Results. Neuroscience Bulletin, 36(10), 1191–1212. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7532240/
7. Evans, S. W., et al. (2014). Evidence-based psychosocial treatments for children and adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 43(4), 527–551. https://doi.org/10.1080/15374416.2013.850700
8. Chronis-Tuscano, A., et al. (2016). Parent training for preschool ADHD: A randomized controlled trial. Pediatrics, 138(4), e20160495. https://doi.org/10.1542/peds.2016-0495